"Nowy początek - Społeczna gospodarka rynkowa" - kolejna publikacja na temat ekonomii społecznej

Wersja do wydrukuWyślij znajomym
"Nowy początek - Społeczna gospodarka rynkowa"

Nowy początek - Społeczna gospodarka rynkowa" to kolejna publikacja wydana pod redakcją Barbary Sadowskiej poświęcona ekonomii społecznej a będąca wznowienie publikacji "Barka Ekonomia Społeczna w Praktyce (1989-2009)".

Słowo wstępne

Szanowni Państwo,

Niniejsza publikacja jest uzupełnionym o nowe doświadczenia i przemyślenia, wznowieniem publikacji pt. „BARKA - Ekonomia Społeczna w Praktyce 1989 - 2008", wy¬danej w 2008 r. Wznowiona publikacja stanowi podsumowanie 20 - letnich doświadczeń w obszarze przedsiębiorczości społecznej, zgromadzonych przez fundację „Barka" w dwóch okresach:

  • w latach 1989 - 2004, gdy powstawały wspólnoty i stowarzyszenia samopomo¬cowe, pierwsze quasi przedsiębiorstwa społeczne, stowarzyszenia usługowe, pierwsze mo¬dele klubów i centrów integracji społecznej, a „Barka" odegrała znaczącą rolę w inspirowaniu nowego ustawodawstwa na rzecz włączenia społecznego;
  • w latach 2005 - 2009 doświadczenia dotyczyły edukacji liderów lokalnych w ob¬szarze przedsiębiorczości społecznej, powoływania spółdzielni socjalnych i przedsiębiorstw społecznych, funkcjonowania centrów ekonomii społecznej, partnerstw lokalnych i nowych stowarzyszeń, animujących aktywność w środowiskach lokalnych. Działania te przecierały szlaki dla nowego rozumienia i określania rzeczywistości, nie jako wyodrębnionych działań III sektora czy organizacji pozarządowych lub nawet ekonomii społecznej, ale jako zinte¬growanych działań obywatelskich, będących zasobami samorządności i przedsiębiorczości lokalnej i wpisujących się w obszar „społecznej gospodarki rynkowej".

Odniesienia do społecznej gospodarki rynkowej znajdujemy w Konstytucji RP z 2.04.2007 r.. w rozdziale I pt .„Rzeczpospolita", art. 20, gdzie czytamy: „Społeczna gospo¬darka rynkowa oparta na wolności działalności gospodarczej, własności prywatnej oraz soli¬darności, dialogu i współpracy partnerów społecznych, stanowi podstawę ustroju gospodar¬czego Rzeczpospolitej Polskiej". Autorzy publikacji uważają, że dotychczasowe rozumienie sektora prywatnego, jako sektora gospodarki rynkowej, nastawionego na osiąganie zysku powinno zostać uzupełnione o działania osób prywatnych, organizacji obywatelskich, w tym - przedsiębiorstw społecznych nie nastawionych na zysk, ale na rozwój, aktywizację i włączenie społeczne. W ten sposób, konstytucyjny zapis o społecznej gospodarce rynkowej na¬bierze faktycznego znaczenia, możliwe będą różne formy współpracy, dialogu i solidarności między partnerami, zbudowana zostanie większa spójność społeczna. Próby wyodrębniania przedsiębiorczości społecznej jako działań III sektora czy tzw. organizacji pozarządowych lub nawet ekonomii społecznej, wydają się już niesłuszne i szkodliwe zarówno dla samych podmiotów przedsiębiorczości społecznej jak i dla integracji i rozwoju jako całości, gdyż nie są one bytem wyodrębnionym, ale zasobem samorządności lokalnej i ponadlokalnej. Podej¬ście takie zostało wysoko ocenione przez Kapitułę Konkursu Pro Publico Bono, działającą w ramach Fundacji Przestrzeni Obywatelskiej Pro Publico Bono. Za całokształ dzia¬łań oraz za wkład w nowe określanie rzeczywistości, fundacja „Barka" otrzymała Nagrodę XX-lecia Niepodległości Polski Pro Publico Bono, która została wręczona w dniu Święta Niepodległości, 11 listopada 2009 r. w Krakowie.

Środowisko Fundacji Przestrzeni Obywatelskiej Pro Publico Bono inspiruje też, wspólnie z fundacją „Barka", działania na rzecz powoływania regionalnych Izb Społecznej Gospodarczej Rynkowej (na wzór Izb Gospodarczych), skupiających podmioty prywatne (fundacje, stowarzyszenia, spółdzielnie socjalne, spółki z o.o. non- profit), prowadzące dzia¬łalność gospodarczą non-profit, zarejestrowane zarówno w rejestrze przedsiębiorców jak i w rejestrze stowarzyszeń i funadacji. Umocnienie takiego postrzegania rzeczywistości zna¬leźć można też w Rezolucji Parlamentu Europejskiego z 9 lutego 2009 r. oraz w Ency¬klice Benedykta XVI „Caritas in veritate". Encyklika ta jest kontynuacją myśli w dziedzinie sprawiedliwości społecznej papieży: Pawła VI oraz Jana Pawła II. Encyklika skłania do refleksji nad dotychczasowymi zasadami i normami życia społeczno-gospodarczego, nie¬rzadko usprawiedliwiającymi nierówności społeczne w świecie. Benedykt XVI wskazuje właśnie ekonomię jako dziedzinę, w której zysk postawiony przed człowiekiem, „doprowa¬dził ekonomię do zgubnych skutków grzechu". Encyklika wpisuje się w dyskusję, toczącą się na świecie i w Polsce, o roli ekonomii solidarnej (społecznej gospodarki rynkowej) w bu¬dowaniu nowego ładu społeczno - gospodarczego. Szersze wyjaśnienie tych kwestii znajdą Państwo w dalszych rozdziałach niniejszej publikacji.

Rozwiązania polskie zostały również dostrzeżone przez ONZ oraz Fundację na Rzecz Rozwoju Dostępnego Mieszkalnictwa (USA), które przyznały fundacji „Barka" Światową Nagrodę Habitatu (World Habitat Award), Waszyngton, 5 października, 2009 r. „za bu¬dowanie partnerstw lokalnych na rzecz włączenia społecznego".

Niniejszą publikację kierujemy do badaczy i środowisk akademickich, do administracji rządowej i samorządowej, do parlamentarzystów, przedsiębiorców i do obywateli, którym leży na sercu rozwój Polski i integracja społeczno- gospodarcza różnych środowisk.

Prezentowane w publikacji działania były wielokrotnie ewaluowane i badane. Ewalu-ację działań „Barki" prowadzili m.in. eksperci z Wielkiej Brytanii i USA. Poniżej prezentujemy fragmenty dwóch ewaluacji, dokonanych przez zagranicznych ekspertów:

  • ewaluacja Dianę Diacon, eksperta UN Habitat oraz Fundacji na Rzecz Rozwoju Mieszkal¬nictwa Społecznego) z czerwca 2009 r.
  • rekomendacje Johna Downie, przedstawiciela samorządu Londynu z dzielnicy Hammer-smith and Fulham z 9 maja 2007 r. John Downie, koordynator ds. mieszkalnictwa w Londy¬nie, w swoim sprawozdaniu używa nazwy „system Barki". Jest to zrozumiałe ze względu na fakt, że w ostatnich latach organizacje i instytucje, które wyrosły z „Barki" lub powstały w wyniku działań animacyjnych „Barki" w środowiskach lokalnych, powołały Związek - Sieć Współpracy Barka, przyjmując, że organizacje, które przystąpiły do związku mają wspólne cele i standardy pracy i działają w obszarze społecznej gospodarki rynkowej.

Mam nadzieję, że lektura publikacji będzie dla Państwa inspiracją do dalszych działań według motta: „Zrobić co można i trzeba, nie pytając o więcej".

Tomasz Sadowski