wtorek 28 czerwca 2016
CSR | OWES | SiećBarka | BarkaUK | BarkaNL | BarkaIE | BarkaCA | INISE | GU | ES | CIS | Oferta

Fundacja Barka jako przykład franczyzy społecznej – studium przypadku

Wersja do wydrukuWyślij znajomym
Barka jako franczyza społeczna

Polecamy również: Konferencja Franczyza Społeczna w Londynie

 

Report sporządzony przez Christinę Byström 
Sieć Europejskich Franczyz Społecznych: www.socialfranchising.coop

Artykuł w wersji angielskojęzycznej

 

Pojęcie biznezu i jego pochodzenie

Fundacja Barka jest organizacją pozarządową, której celem jest rozwój społeczny grup zmarginalizowanych. Poprzez tworzenie programów samopomocowych, edukacyjnych, rozwój przedsiębiorczości społeczeństwa obywatelskiego, w szczególności w krajach, które niedawno wstąpiły do UE i krajach, które odzyskują swoją niezależność, Fundacja Barka stwarza szansę na odbudowę życia.


Cele Fundacji

Celem Fundacji jest stworzenie systemu wsparcia pomagającego w integracji grup ludzi społecznie wykluczonychm, który składa się programów pomagających rocznie ok. 5 000 (liczba ta ciągle wzrasta). Główny celem programu rozwojowego Fundacji Barka jest stworzenie aktywnych form pomocy społecznej w Polsce. Ale zapotrzebowanie na wiedzę i modele przedsiębiorcze Barki w ostatnich latach wzrosło i teraz działania Fundacji rozszerzyły się na Europę.

Działania Barki rozpoczęły się w 1989 w Polsce. W tym czasie Fundacja bardzo się rozrosła i przez ostatnie kilka lat Barka działa w kilku obszarach,wśród których znajduje się: praca socjalna, mieszkalnictwo socjalne, szkoły/edukacja, szkolenia formacyjne pracowników instytucji publicznych i organizacji, przedsiębiorczość społeczna, spółdzielnie, katering, ogrodnictwo, etc. Fundacja Barka odegrała znaczącą rolę w rozwoju programów socjalnych w Polsce i zangażowana jest również w kilka projektów w Unii Europejskiej.

 

Jaki był powód jej powstania? Jak to się stało, że powstała? Gdzie powstała? Kiedy powstała?

Przez 20 lat Barka pracowała w Polsce z osobami wykluczonymi i w różnego rodzaju trudnościach. Pośród wielu swoich programów, Barka rozwinęła szkoły przyuczenia zawodowego dla bezrobotnych (Centra integracji Społecznej), liczne przedsiębiorstwa społeczne, program dostępnego budownictwa, jak i samoutrzymujące się Wspólnoty w ubogich polskich wsiach. Podobne potrzeby są w wielu innych  miejscach w Europie. Od 2007 kiedy Barka rozpoczęła pracę w Londynie, kilka dużych europejskich metropolii (samorządów i organizacji) zgłosiło się do Barki po pomoc. Dziś Barka rozpoczyna proces powoływania centrów w Sztokholmie, Hadze, Utrecht, Berlinie i Bremen. Model franczyzy po raz pierwszy pojawił się w działaniach Barki w latach 1989 – 2008 kiedy to powstało w Polsce 20 stowarzyszeń i 20 spółdzielni socjalnych, zjednoczonych w Sieci Barki. Na zasadzie franczyzy, Barka pracuje dziś w 40 gminach Polski budując partnerstwa w rządowym projekcie z samorządami, przedsiębiorcami i organizacjami obywatelskimi. W każdej gminie Barka dąży do zbudowania Centrum Integracji Społecznej i spółdzielni socjalnych. Model franczyzy zaczął rozprzestrzeniać się na kraje poza Polską w 1995 roku kiedy zaczęły powstawać nowe Stowarzyszenia Barki we Francji, Holandii, Anglii i Irlandii, działające w określonej ”dziedzinie biznesu”: pomagać ludziom wykluczonym i zmagającym się z trudnościami powrócić do godnego życia i w wielu przypadkach do życia społecznie akceptowanego.

 

Co robi Fundacja? Jakiego typu są to usługi? Kto może być beneficjentem? Kiedy powstała pierwdza franczyza  

Następnym krokiem po etapie budowania franczyzy w Polsce w latach 1989-2008 były pierwsze franczyzy zakładane za granicą. Są to: Stowarzyszenie Pomocy Wzajemnej Barka w Le Puy, Francja (1995), Stowarzyszenie Barka Alkmar, Holandia (1996), Barka UK – spółka charytatywna z ograniczoną odpowiedzialnością (2007), London, Wielka Brytania oraz stowarzysznie Barka Migrants’ Support, Irlandia (2007). Obecnie trwają działania na rzecz powołania Barki niemieckiej. W zeszłym roku Barka UK przejęła inicjatywę budowania franczyz poza granicami Polski od Fundacji Barka działającej w kraju. W ramach tych działań Barka UK powołała Europejskią Sieć Wsparcia Migrantów, która obejmuje nowe projekty Barki w Hamburgu i powstające projekty w Berlinie, Utrecht i w Hadze. W zeszłym miesiącu Barka, w partnertwie z polskim rządem, rozpoczęła powielanie swoich projektów w Północnej Afryce. Równolegle też podjęła współpracę z organizacjami afrykańskimi działającymi w Europie, które zaprosiły Barkę do zrealizowania wspólnych projektów w dziedzinie edukacji grup wykluczonych oraz w dziedzinie przedsiębiorczości społecznej w Burkina Faso, Kenii, Zimbawe and Ugandzie. 

Pierwsza franczyza Barki – Stowarzyszenie Pomocy Wzajemnej Barka w Le Puy, we Francji – powstało w 1995 we współpracy ze starą francuską Polonią, lokalnymi organizacjami obywatelskimi, oraz francuskimi farmerami. Stowarzyszenie głównie zajmuje się przyuczeniem zawodowym dla osób bezrobotnych, organizuje wizyty studyjne, jak również zapewnia dotacje rzeczowe. 

Stowarzyszenie Barka w Alkmarze, w Holandii powstało w 1996 w wyniku współpracy starej holenderskiej Polonii, lokalnych przedsiębiorców, farmerów ekologicznych i ekologów. Stowarzyszenie działa w polu dostarczania dotacji rzeczowych oraz sprzętu, zapewnia programy edukacyjne dla bezrobotnych, pomaga wyposażyć przedsiębiorstwa społeczne w Polsce, organizuje staże i wizyty studyjne związane z rozwojem przedsiębiorczości  społecznej, ekologii, budownictwa ekologicznego dla bezrobotnych rodzin i jednostek w najtrudniejszych sytuacjach społeczno-ekonomicznych.  

W zimie 2007, jako rezultat partnerstwa w polskim Senatem, Barka UK założyła Stowarzyszenie Barki w Irlandii jako odpowiedź na wzrastające potrzeby migrantów z Europy Środkowo-Wschodniej w Irlandii, którzy borykali się z problemami z zatrudnieniem oraz z bezdnomnością. Barka w Irlandii rozpoczęła partnerstwo w lokalnymi organizacjami obywatelskimi, z samorządem Dublina, kościołami oraz z Irlandzkimi Związkami Zawodowymi. Misją partnerstwa było wspieranie migrantów w najtrudniejszych socjalnych sytuacjach. 

Barka UK została założona w czerwcu 2007.  Ewa Sadowska jest jej dyrektorem generalnym: ”Pod koniec komunizmu, kraje Europy Środkow-Wschodniej zostały dotknięte licznymi socjalnymi problemami, takimi jak bezrobocie, eksmisje, bezdomność, uzależnienia od narkotyków i alkoholu, niski poziom wykształcenia. W tych warunkach ponad dwa miliony osób z Europy Środkowo-Wschodniej wyemigrowało w poszukiwani lepszego życia na Zachód Europy, wielu osiedliło się w Wielkiej Brytanii. W 2006 roku londyńska dzielnica Hammersmith i Fulham, we współpracy ze stowarzyszeniem Housing Justice UNLEASH oraz organizacją The Simon Community, skontaktowała się z Fundacją Barka w Polsce. Martwiła ich wzrastająca bezdomność pośród migrantów z Europy Wschodniej. Widzieli wiele osób, które żyły na ulicy ponieważ straciły pracę, zostały oszukane przez pozbawionych skrupułów pracodawców, czy przez nieuczciwe agencje pracy, padli ofiarą szefów gangów. Wielu z nich było uzależnionych od alkoholu czy narkotyków, doświadczyli problemów zdrowotnych, w tym chorób psychicznych. Była to dla tych osób swoista ”równia pochyła” w kierunku jeszcze większej degradacji.

 

Kluczowe czynniki, które przyczyniły się do sukcesu Barki?

Barka wyrasta dziś na instytucję, która odgrywa ważna rolę w polu ”pracy socjalnej” w Europie. Przyczyn sukcesu jest wiele, wśród kluczowych czynników można wymienić:

  • Metodologia, w teorii i w praktyce, została stworzona przez profesjonalistów w długim okresie czasu;
  • Wiedza na temat osób nieuprzywilejowanych i wykluczonych jest w Barce bardzo gruntowna;
  • Modele pracy i modele biznesu są rozwijane i testowane od 1989 roku; 
  • Kierownictwo, włączając rodzinę Sadowskich, jest bardzo zaangażowana i ma profesjonalne przygotowanie.


System franczyzy dziś. Opisz franczyzodawcę. Jak to działa? Jak jest zarządzane?

Pierwsza gaziąź Barki poza Polską została założona w Le Puy w 1995. Następnie powstały kolejne filie barki w Alkmarze, Londynie i w Dublinie. Barka ciągle się rozwija i odpowiada na potrzeby migrantów, którym się nie powiodło zarówno w Unii Europejskiej, jak i poza nią. Obecnie Barka jest trakcie otwierania pięciu nowych projektów w: Hadze, Utrecht, Berlinie, Bremen i w Sztokholmie. Zazwyczaj początkiem jest zaproszenie Barki przez organizacje obywatelskie, samorządy dzielnic, rządy państw, konsulaty krajów Europy Środkowo-Wschodniej czy tym podobne instytucje. Kiedy rozpoczyna się nowy projekt Barki, zaangażowani zostają w tę pracę Liderzy Barki (byli uczestnicy programów integracyjnych Barki, którzy kiedyś byli osobami bezdomnymi, uzależnionymi), którz pracują w progaramach Sieci Barka od długiego czasu. Liderzy borykali się kiedyś z podobnymi problemami co osoby, którym pomagają, pochodzą z podobnych środowisk. Reszta pracowników to pracownicy socjalni lub osoby, które chcą pracować w programach Barki, nazywani Asystantami. Elementem innowacyjnym jest fakt, że Liderzy pracują w dwu-osobowych zespołach z Asystentami i uzupełniają się wzajemnie w zapewnianiu pomocy najbardziej potrzebującym migrantom.

Barka UK prowadzi następujące projekty:

Dobrowolne powroty

Liderzy Barki wraz z Asystantami nawiązują kontakty z bezdomnymi migrantami z Europy Wschodniej i oferują im możliwość powrotu do ojczyzny. Wspierają te osoby w procesie wychodzenia z wykluczenia poprzez zorganizowany program powrotów. ”Podczas patroli na ulicach, Liderzy Barki i Asystenci zapraszają bezdomnych migrantów z krajów Europy Wschodniej do przyjścia do centrów dziennych, w których pracują. W centrach Liderzy dzielą się historiami ze swojego życia, opowiadają o drodze jaką przeszli od wykluczenia do integracji. Poprzez budowanie relacji opartych na zaufaniu, zachęcają migrantów i przygotowują ich do powrotu. Barka pomaga im również w uzyskaniu paszportu oraz organizuje transport powrotny. Gdy to możliwe, Barka pomaga migrantom powrócić do ich rodzin, ich wspólnot przy pomocy lokalncyh organizacji. Ci, którzy nie są gotowi na powrót do domu zapraszani są do uczestnictwa w programach włączenia Sieci Barki w Polsce oraz w organizacjach partnerski, gdzie mogą udać się na detoks, podjąć terapię, nauczyć się nowych umiejętności w pracy, zbudować przyjaźnie z innymi, którzy również są na drodze wychodzenia z wykluczenia.”

Od 2004 roku ponad 1500 migrantów ze Wschodniej Europy powróciło do programów rehabilitacyjnych, programów przyuczenia zawodowego w krajach pochodzenia oraz do swoich rodzin. 

Centrum Ekonomii Solidarnej

Celem tego programu jest wprowadzenie osób potrzebujących na rynek pracy i pomoc w utrzymaniu zatrudnienia w kraju przyjmującym. Program ten adresowany jest do osób, które nie znalezły się jeszcze w krytycznych sytuacjach życiowych i, które nie muszą wracać do kraju pochodzenia na terapię. Niektóre z osób, które przychodzą do Centrum mogą podjąć pracę od razu. Większość osób powinna przejść terapię zanim rozpocznie zatrudnienie. Kluczowa więc jest praca z doradcą zawodowym, pracownikiem ds. rozwoju przedsiębiorczości i psychologiem, jak i uczestnictwo w grupach wsparcia takich jak spotkania Anonimowych Alkoholików. Zespół Barki pracujący w CES-ie pracuje nad stworzeniem modelowych centrów wsparcia migrantów w kierunku uzyskania i utrzymania pracy. W ostatnim roku pracownicy CES-u z pierwszą grupą liczącą 59 osób i 60% z nich podjęło pracę na otwartym rynku.

Program edukacyjny i wizyty studyjne 

W ostatnich latach model pracy Barki, jak i modele programów integracyjnych budziły duże zainteresowanie. W programach Barki w Polsce gościło ponad 200 grup studyjnych, aby dowiedzieć się więcej o czynnikach sukcesu w pracy nad przywracaniem osób wykluczonych do społeczeństwa i na rynek pracy.

W oparciu o działania Barki, przedstawiciele organizacji i samorządów mogą odbyć kilku-tygodniowe szkolenia formacyjne w ramach ”modelu” pracy socjalnej Barki. Odbywa się to w głównych siedzibach Fundacji i Sieci Barka w Polsce. W przyszłości centra Barki będą zapewniać informację i wiedzę na stronach internetowych. 

Usługi prowadzone przez franczyzodwacę

Fundacja Barka współpracuje z Barką UK i jej franczyzami na każdym kroku rozwoju nowych przedsięwzięć. Ewa Sadowska, Dyrektor Generalny Barki UK ma świadomość, że rozpoczęcie działalności przez nową franczyzę w nowym miejscu, w nowym kraju jest absorbujące czasowo i wymaga wiele pracy. Dziś Barka ma wielu profesjonalnych i doświadczonych pracowników, osób które mogą przenieść modele pracy Barki do kolejnych franczyz.

Zazwyczaj najpierw Barka otrzymuje zaproszenie od lokalnych organizacji obywatelskich, jak organizacja Misja Miejska w Hamburgu, czy od władz lokalnych, które zapewniają zasoby lokalowe/ludzi na rozpoczęcie pracy. Barki wkłąd to nowoczesne modele pracy z człowiekiem zagubionym i zarządzanie z doświadczeniem pracy w Polsce i w UK. Barka zapewnia również szkolenia i dostęp do sieci, w której znajdują się szkoły Barki, centra, przedsiębiorstwa, spółdzielnie w Polsce, UK, Czechach, Rumunii, na Litwie i Ukrainie. 

 

Perspektywy na przyszłość. Najważniejsze kwestie? Ogólnoeuropejskie interesy?

Głównym celem Sieci Barki jest przyczynienie się do wzrostu jakościowego poprzez rozwój kapitału ludzkiego na skalę globalną. W tym kontekście Barka podkreśla znaczenie rekomendacji Parlamentu Europejskiego z 19 lutego 2009, dotyczącegj ekonomii solidarnej . Dokument przedstawia następującą definicję ekonomii solidarnej: 

”mając na uwadze, że gospodarka społeczna uwidacznia model przedsiębiorstwa, którego nie mogą charakteryzować ani rozmiar ani sektory działalności, lecz poszanowanie wspólnych wartości, a konkretnie nadrzędnej roli demokracji, udziału partnerów społecznych, pierwszeństwa osób i celów społecznych przed zyskiem; ochrony i stosowania zasady solidarności oraz odpowiedzialności; połączenia interesów członków/użytkowników z interesem ogółu, demokratycznej kontroli sprawowanej przez członków, dobrowolnego i otwartego członkostwa; samorządności i niezależności od władz publicznych, przeznaczenia większości nadwyżek do realizacji celów trwałego rozwoju oraz usług w interesie członków w zgodzie z interesem dobra współnego”.

 

Warto również zwrócić uwagę na inne rekomendacje na ten temat, a w szczególności: 

  • Raport dr Fabrizio Barca zawierający ocenę efektywności dzisiejszej polityki spójności, jak i propozycje zreformowania polityki spójności na lata po roku 2013 . 
  • Opinię Komitetu Ekonomiczno-Społecznego na temat “Jak rozwijać efektywne partnerstwo w zarządzaniu programami polityki spójności, opierając się na dobrych przykładach z lat 2007-2013” 
  • Opinia Komitetu Ekonomiczno-Społecznego na temat: „Jaka jest rola i perspektywy gospodarki społecznej w Afryce w rozwoju współpracy?” 
  • Publikacja (2010): ”Barka – Nowy Początek – Społeczna Gospodarka Rynkowa 1989-2009” na temat doświadczeń ekonomii solidarnej w Środkowow-Wschodniej Europie, które odzyskały wolność po upadku komunizmu (z naciskiem na doświadczena Polski zdobyte przez Fundację Barka, lidera gospodarki społecznej w Polsce) 

Ekonomia solidarna nie dotyczy tylko zarządzania kapitałem ekomonicznym, ale ponad wszystko podkreśla dobre jakościowo zarządzanie kapitałem ludzkim, również w sytuacjach kryzysowych. To dotyczy nie tylko rozwoju lokalnych i ponad-lokalnych grup, ale również stworzenie partnerstw nowych instytucji, nowych planów działania i strategii, nowych podstaw prawnych w kontekście zrównoważonego rozwoju. Integracja tych systemów wewnątrz partnerstw to odpowiedzialnośc rządów i samorządów państwa. W szczególności zadanie to należy do zakresu działań instytucji publicznych zajmujących się tworzeniem przestrzeni, aby włączyć gospodarczych, politycznych i obywatelskich liderów. Przyjęcie ekonomii solidarnej będzie skutkowało zmniejszającym się społecznym wykluczeniem i znikającą marginalizacją osób i grup mniej uprzywilejowanych. 

Rezultatem zaniechań we wdrażaniu gospodarki społecznej są m.in. niedudane migracje o charakterze zaróno politycznym jak i ekonomicznym. Trudne doświadczenia wielu setek tysięcy migrantów spowodowane są złym przyjęciem ich przez kraje. To jest dowód na brak zdolności do zarządzania trudnymi społecznymi, kulturowymi i ekonomicznymi procesami integracyjnymi i brakiem dobrze przygotowanych instytucji i pracowników, aby polepszyć te procesy.

To zjawisko nie powinno zostać zlekceważone szczególnie, że wzrastające migracje to jedno z głównych wyzwań XXI wieku. 

Dane kontaktowe

Barka UK
Ewa Sadowska
+44 79 079 533 48 

Tłum. z j. angielskiego: Maria Sadowska 

.